Yazar Kasa Geçici Kapama ve Hurdaya Ayırma (2026)
İşi bırakıyorsanız, sezonu kapatıyorsanız veya cihazı yeniliyorsanız yazar kasanız için üç resmi seçenek vardır: başka bir mükellefe devir, geçici kapatma (kullanıma kapatma) veya hurdaya ayırma. Üçü de yalnızca cihaz markasının yetkili servisi üzerinden yapılır; cihazı depoya kaldırmak, ikinci el sitesine koymak veya çöpe atmak resmi bir işlem değildir ve cihaz GİB kayıtlarında sizin adınıza aktif kalmaya devam eder. Bu rehber Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.
Hangi durumda hangisi: devir mi, geçici kapatma mı, hurda mı?
Kararı iki soru belirler: cihaz bir daha kullanılacak mı ve kullanılacaksa kimin tarafından? Cihazı başka bir mükellef kullanacaksa devir, siz ileride tekrar kullanacaksanız veya satma ihtimalini açık tutmak istiyorsanız geçici kapatma, cihaz bir daha hiç kullanılmayacaksa hurdaya ayırma doğru işlemdir.
| Durumunuz | Doğru işlem | Dayanak |
|---|---|---|
| Cihazı başka bir mükellefe satıyorsunuz | Devir (yalnızca yeni nesil ÖKC; eski nesil cihazların devri 2017'den beri kural olarak yasak) | 465 md.6; 483 md.3/4 |
| İşi bırakıyorsunuz ama cihazı ileride kullanma veya satma niyetiniz var | Geçici kapatma | 465 md.7 |
| Sezonluk kapanış, şube kapatma, uzun tadilat | Geçici kapatma (kısa kapanışlarda zorunlu değil) | 465 md.7; 60 Seri böl.5 |
| İşi bırakıyorsunuz, cihaz bir daha kullanılmayacak | Hurdaya ayırma | 465 md.8 |
| Cihaz tamir edilemeyecek şekilde arızalı veya ömrünü doldurdu | Hurdaya ayırma | 60 Seri böl.4; 465 md.8 |
| Yeni cihaz aldınız, eskisi elde kaldı | Hurdaya ayırma veya devir | 465 md.6 ve 8 |
Bir nüans: faaliyeti süren bir işletme, canı istediği için cihazını hurdaya ayıramaz. GİB, tüm satışlara fatura kesilse bile ÖKC mecburiyeti devam ettiği sürece hurdaya ayırmanın ancak işi bırakma, yeni cihaz alma veya cihazın ömrünü doldurması hallerinde mümkün olduğunu söylüyor (İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesi, 13.08.2012).
Devir bu rehberin kapsamı dışında; adım adım süreci, evrak listelerini ve restoran devralma senaryosunu devir rehberinde ayrıca anlattık. Yazar kasa yükümlülüğünün genel çerçevesi için Yeni Nesil ÖKC rehberine bakabilirsiniz.
Geçici kapatma 3 adımda ve yeniden açma
Geçici kapatma (mevzuattaki adıyla kullanıma kapatma), cihazı hukuken uyutan resmi bir prosedürdür. Yeni nesil ÖKC'lerde süreç 465 Sıra No.lu VUK Tebliği md.7'de düzenlenir ve üç adımda biter:
- Yetkili servise başvurun. Kapatma işlemini yalnızca cihaz markasının yetkili servisi yapabilir; işlemi kendiniz veya muhasebeciniz cihaz üzerinde yapamaz.
- Servis son Z raporunu alır ve GİB'e iletir. Kapatma anına kadar cihazda kayıtlı mali bilgileri içeren son Z raporu elektronik ortamda GİB Bilgi Sistemine gönderilir.
- TSM kaydına kapatma şerhi düşülür. Cihaz, ÖKC TSM'deki aktivasyon listesinde "kapatıldı" olarak işaretlenir ve kullanıma kapanır.
Yeniden açmak istediğinizde cihaz sıfırdan aktivasyon sürecinden geçer: servis, 465 md.4 ve 5'teki işlemleri (mükellef sorgusu, aktivasyon kaydı) uygular ve cihaz tekrar kullanıma açılır. Kapatılan cihaz bu yolla satılabilir de; o durumda devreye devir prosedürü girer.
Süre konusunda net olalım: mevzuatta geçici kapatmanın azami süresine dair hiçbir hüküm yoktur. Ne 465 Sıra No.lu Tebliğ ne de 60 Seri No.lu Tebliğ bir üst sınır sayar. İnternetteki birçok rehberde geçen "6 ay içinde açtırmazsanız cihaz hurda sayılır" ifadesinin mevzuatta bir dayanağı bulunmuyor. Cihazınız kapatma şerhiyle yıllarca bekleyebilir; sizi bağlayan süreler kapatmanın kendisiyle değil, işi bırakma bildirimiyle ilgilidir (aşağıdaki süre tablosuna bakın).
Sezonluk işletme: kapanış aylarında ne yapmalı?
Kısa cevap: satış yapılmayan günler için Z raporu alma zorunluluğunuz yok ve kısa kapanışlar için resmi bir işlem yaptırmanız gerekmiyor. GİB, satış olmayan günlerde Z raporu düzenleme zorunluluğu bulunmadığını 13.08.2012 tarihli özelgesiyle açıkça teyit etmiştir. Yıllık izin veya birkaç haftalık tadilat için servise koşmanıza gerek yok.
Sezonluk işletmelerde tablo biraz farklıdır. Altı ay kapalı kalacak bir sahil restoranı için iki yol var:
- Hiçbir şey yapmamak: hukuken mümkündür; satış olmayan günlerde Z raporu gerekmez. Ancak cihaz GİB tarafında aktif göründüğü için sistem cihazdan veri akışı beklemeye devam eder.
- Geçici kapatma yaptırmak: cihaz TSM'de resmen uykuya alınır; sezon açılışında aktivasyonla uyandırılır. Uzun kapanışlarda hem cihazı hem sizi koruyan, daha temiz olan yol budur.
Mevzuattaki ifade geçici kapatmayı "işi bırakma veya sair nedenlerle" yapılan bir işlem olarak tanımlar; sezonluk kapanış ve uzun tadilat bu "sair nedenler" kapsamına girer.
Hurdaya ayırma adım adım (yeni nesil ÖKC)
Hurdaya ayırma, cihazın hayatını resmi olarak bitiren işlemdir ve geri dönüşü yoktur. Yeni nesil ÖKC'lerde süreç 465 Sıra No.lu Tebliğ md.8'de düzenlenir:
- Cihazın üreticisi olan ÖKC firmasının yetkili servisine başvurun. Hurda işlemini o markanın servisi yapar.
- Servis son Z raporunu alır ve GİB'e iletir. Hurdaya ayırma anına kadar cihazda kayıtlı mali bilgiler GİB Bilgi Sistemine gönderilir.
- TSM kaydına hurda şerhi düşülür. Cihaz, aktivasyon listesinde hurda olarak işaretlenir.
- Ruhsatname iptal edilir. Hurdaya ayrılan cihaz tamir edilerek bir başkasına satılamaz ve bir daha kullanıma açılamaz; "hurdadan canlandırma" diye bir yol yoktur.
- Vergi dairesi adımı yoktur. 465 md.13, hurda nedeniyle vergi dairesinde kayıt sildirme, levha ve izin yazısı işlemlerini yeni nesil cihazlar için uygulamadan kaldırmıştır. İşlem TSM kaydıyla biter.
Hurdadan sonra tekrar işe başlarsanız eski cihazı geri getiremezsiniz; yeni bir cihaz almanız gerekir (Gelirler Genel Müdürlüğü yazısı, 07.12.1999).
İşi bırakanlar için süre tablosu
İşi bırakma etrafındaki süreler farklı tebliğlere dağıldığı için piyasada sık karıştırılır. Ağustos 2026 itibarıyla geçerli tablo şudur:
| Süre | Ne için | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 ay | İşi bırakmanın vergi dairesine bildirilmesi (bildirilecek olayın vukuu tarihinden itibaren) | VUK md.168/1 |
| 30 gün | İşi bırakan mükellefin cihazı geçici kapatma veya hurdaya ayırma işlemini yaptırması | 60 Seri böl.4 ve 5 (yeni nesil cihazlar için 465'te ayrı bir süre öngörülmemiştir) |
| 30 gün | Eski nesil cihazlarda servis tutanağından sonra vergi dairesinde kayıt sildirme | 60 Seri böl.4/c |
| 30 gün | 557 kapsamındaki zorunlu değişimde eski cihazın hurdaya ayrılması (yeni cihaz faturasını izleyen süre) | 557 md.4 |
| 90 gün | Yeni nesil ÖKC mecburiyeti başladığında elde kalan eski cihazın hurdaya ayrılması (tarihsel; 1.7.2024 sonrasında eski nesil cihaz kalmadığı için pratikte uygulanmıyor) | 465 md.8/ç |
30 günlük kapatma ve hurda süreleri 60 Seri No.lu Tebliğ'de yer alır; bu tebliğ yürürlüktedir ve yeni nesil düzenlemelere aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam eder. Yeni nesil tarafta 465 md.7 ve 8 bu işlemler için ayrıca bir süre saymaz; yani 30 gün, eski nesil düzeninden gelen ve ihtiyatlı olan ölçüdür. İşi bırakan bir işletmeci için pratik kural basittir: bildirimi ve cihaz işlemini aynı 30 günlük pencerede bitirin.
Usul ve sürelere uyulmamasının bedeli vardır: kayıt ve tasdik işlemleri yapılmadan cihaz satılamaz, kiralanamaz, devredilemez ve kullandırılamaz (3100 sayılı Kanun md.4/3); usul ve esaslara uymayanlara özel usulsüzlük cezası uygulanır (3100 mükerrer md.8). Güncel tutarlar için 2026 ceza listesine bakın.
Mali hafıza kimde kalır, ne kadar saklanır?
Mali hafıza mükellefte kalır; servise veya vergi dairesine teslim edilmez (60 Seri böl.4). Eski nesil cihazların hurdasında servis mali hafızayı söker ve saklanmak üzere size verir; cihazın geri kalanı (kasa, yazıcı, çekmece) hurda olarak serviste bırakılabilir. Saklama yükümlülüğü yalnızca mali hafızayı kapsar; GİB, pos kasası, bilgisayar veya yazıcı gibi diğer üniteleri saklama zorunluluğu olmadığını özelgeyle teyit etmiştir (Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı, 23.08.2011).
Süre konusunda doğru bilgi şudur: mevzuatta mali hafızanın kaç yıl saklanacağına dair yazılı özel bir süre yoktur. GİB, Z raporları ve kayıt ruloları için VUK'un defter ve belge muhafaza hükümlerine atıf yapar; VUK md.253, defter tutmak zorunda olanların defterlerini ve ilgili vesikalarını "ilgili bulundukları yılı takibeden takvim yılından başlayarak beş yıl" muhafaza etmesini emreder. Mali hafıza için de bu 5 yıllık genel süreyi asgari ölçü olarak esas almanız gerekir. Kesin bir yıl sayısı veren kaynaklara ihtiyatla yaklaşın; tebliğlerde mali hafıza için yazılı özel bir süre yoktur.
Yeni nesil cihazlarda bir kolaylık daha var: devirde mali hafızaya dokunulmaz, sökülmez ve değiştirilmez (465 md.6/ç). Eski dönemin "sıfırlama" işlemi yeni nesil cihazlarda yoktur; satış verileriniz zaten mükellef bazında GİB'de tutulur.
GİB'de hâlâ aktif görünen eski cihaz nasıl sildirilir?
Cihazınızı yıllar önce hurdaya ayırdınız ama Dijital Vergi Dairesi'ndeki "Adıma Kayıtlı Ödeme Kaydedici Cihazlar" ekranında hâlâ aktif görünüyorsa, kayıt fiilen silinmemiş demektir. Bu durum masum bir kayıt hatası değildir: GİB, aktif görünen cihazdan veri akışı beklemeye devam eder ve mükellef sorgulamayla karşılaşabilir.
GİB'in 08.03.2019 tarihli duyurusuna göre çözüm yolu şudur:
- Önce "Adıma Kayıtlı Ödeme Kaydedici Cihazlar" ekranından cihazın durumunu kontrol edin.
- Elinizde hurdaya ayırma sırasında düzenlenen servis tutanağı veya eski ÖKC levhası varsa, bunlardan birinin ibrazıyla kaydı sildirin.
- İkisi de elinizde yoksa, bağlı olduğunuz vergi dairesine yazılı bir dilekçe vererek kaydın silinmesini talep edin.
İşi bırakırken de aynı kontrolü yapın: işlem bittikten sonra cihazın ekranda pasif göründüğünü teyit etmeden dosyayı kapatmayın.
Cihaz tarafı böyle; yazılım tarafında işler daha basit. dojofood POS, Pavo yazar kasa entegrasyonuyla çalışır: satışlar kasaya otomatik akar, sezon kapanışında ve açılışında yazılım tarafında ayrıca bir kapatma prosedürü gerekmez. Ayrıntılar Pavo entegrasyon sayfasında.
Resmi kaynaklar
- 465 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (RG 25.12.2015, 29573): yeni nesil ÖKC devir (md.6), kullanıma kapatma (md.7), hurdaya ayırma (md.8), kaldırılan vergi dairesi işlemleri (md.13)
- 60 Seri No.lu ÖKC Genel Tebliği (RG 15.05.2004, 25463): hurdaya ayırma ve geçici kullanım dışı bırakma usulü, 30 günlük süreler
- 557 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (RG 30.12.2023, 32415 2. mükerrer): eski nesil cihazların 1.7.2024'e kadar değişimi ve 30 gün kuralları
- 483 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, güncel hali (RG 30.09.2017, 30196): eski nesil ÖKC devir yasağı (md.3/4)
- 3100 sayılı Kanun: devir ve kullandırma yasağı (md.4/3), haciz koruması (md.9/3), cezalar (mükerrer md.8)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, güncel konsolide metin: işi bırakma bildiriminde 1 aylık süre (md.168/1), defter ve vesikalarda 5 yıllık muhafaza süresi (md.253)
- GİB duyurusu, 08.03.2019: sistemde aktif görünen eski cihaz kayıtlarının sildirilmesi
Metinde anılan özelgeler: İstanbul VDB 13.08.2012 (B.07.1.GİB.4.34.19.02-019.01-2536) · Büyük Mükellefler VDB 23.08.2011 (B.07.1.GİB.4.99.16.01.0-3100 Mükerrer-101) · Gelirler Gn.Md. 07.12.1999 (B.07.0.GEL.0.65/6518-64/53396). Tümü GİB özelge sisteminde yayımlıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; işleminizi yapmadan önce vergi danışmanınıza veya mali müşavirinize danışın.
Bahşişi Personele Dağıtma: Yasal Yöntem ve Belgeleme (2026)
İş Kanunu 51 ve 52. madde ile 2004 tarihli yönetmeliğe göre bahşiş dağıtımı: resmi puan cetveli, değerlendirme kurulu, ilan ve beş yıllık saklama yükümlülüğü.
Restoran İçin Doğru Yazar Kasa POS Seçimi (2026)
EFT-POS özellikli mi, bilgisayar bağlantılı mı? Restoran için doğru yazar kasa POS seçimi: iki cihaz tipi, senaryoya göre seçim, GİB onay kontrolü.
GMÜS (GMÖEBYS) Başvurusu 2026: Adım Adım Rehber
GMÜS (GMÖEBYS) başvurusu 2026: telefonu yazar kasa yerine kullanmanın resmi yolu. İşletici kuruluş seçimi, GİB başvuru adımları, kurallar ve çıkış süreci.